تاريخچه هيات امناء دانشگاهها و موسسات آموزش عالي
لايحه قانوني انحلال هيات هاي امناي دانشگاهها و موسسات آموزش عالي و پژوهشي اعم از دولتي و غير دولتي و خصوصي13/12/1357
لايحه راجع به اجازه به هيات سه نفري جانشين هياتهاي امناء
پاره اي تصميمات در رابطه با هيات امناء دانشگاهها
اصلاح و تكميل قانون تشكيل هيات هاي امناء دانشگاهها در رابطه با تركيب هياتهاي مذكور
قانون تشكيل هيات هاي امناء دانشگاهها و موسسات آموزش عالي و پژوهشي(مصوب جلسات 181 و 183 مورخ 9و23/12/67 شورايعالي انقلاب فرهنگي)
تشكيل موقت دو هيات امناء مجزي براي دانشگاه هاي وابسته به وزارت فرهنگ و آموزش عالي و وزارت بهداشت،درمان و آموزش پزشكي مصوب دويست و سي و نهمين جلسه مورخ 30/11/69 شورايعالي انقلاب فرهنگي


تاريخچه هيات امناء دانشگاهها و موسسات آموزش عالي    
-   بر اساس قوانين تشكيل و اساسنامه هاي دانشگاهها و موسسات آموزش عالي تعدادي از دانشگاهها از زمان تاسيس داراي هيات امناء خاص خود بوده كه تركيب و وظائف آنان متفاوت بوده است. به عنوان مثال تركيب چند هيات امناء جهت استحضار اعلام مي گردد.

1-1- دانشگاه شيراز تاريخ تاسيس آذر ماه 1342

اعضاي هيات امناء عبارت بودند از :

وزير دربار- وزير فرهنگ- رئيس دانشگاه- استاندار فارس- مدير عامل سازمان برنامه- مدير عامل شركت ملي نفت ايران و عده اي بين 9 تا15 نفر از شخصيتهاي ذيصلاح فرهنگي و اقتصادي و ارباب صنايع كشور كه با پيشنهاد وزارتين دربار و فرهنگ و تصويب شاه براي مدت 6 ماه انتخاب مي شده اند0

رياست هيات امناء باوزير دربار و در غياب وي با وزير فرهنگ بوده است

2-1- دانشگاه صنعتي شريف تاريخ تصويب 18/10/44

اعضاي هيات امناء:

وزراي دربار- فرهنگ و هنر- آموزش و پرورش- اقتصاد- نيابت توليت و 25 نفر ديگر

3-1- دانشگاه تهران

در تير ماه 1346 قانون هيات امناء دانشگاه تهران به تصويب مجلسين رسيد.

اعضاي هيات امناء دانشگاه تهران به موجب قانون مذكور عبارت بودند:

نخست وزير-  وزير دربار-  وزير آموزش و پرورش-  وزير دارايي-  مدير عامل شركت ملي نفت ايران - رئيس دانشگاه تهران- مدير عامل سازمان برنامه- دبير كل سازمان امور اداري و استخدامي كشور- 7 نفر از شخصيتهاي فرهنگي و دانشگاهي و اقتصادي كشور با پيشنهاد وزير آموزش و پرورش و تصويب هيات دولت رياست هيات امناء با نخست وزير بود.

به موجب قانون وذكور به دولت اجازه داده شد كه در صورت اقتضاء مقررات اين قانون در ساير دانشگاهها و دانشكده ها و موسسات تعليماتي عالي و تحقيقاتي كشور نيز به موقع اجراء بگذارد. نحوه انتخاب هيات امناء موضوع اين قسمت مي بايستي به تصويب كميسيونهاي آموزش و پرورش مجلسين برسد.

در دانشگاهها و موسسات آموزش عالي خارج از پايتخت استاندار رئيس انجمن مربوط نيز عضو هيات امناء بودند

در موسسات آموزش عالي و پژوهشي وابسته به ساير وزارتخانه ها و موسسات دولتي وزير يا مسئول دولتي نيز باقتضاي سمت خود رياست يا عضويت هيات را داشتند.

روساي دانشگاهها و موسسات آموزشي عالي و پژوهشي بدون حق راي در جلسات شركت داشتند.

وظايف هيات امناء به شرح زير بود.

1- پيشنهاد انتصاب رئيس دانشگاه با موسسه آموزش عالي يا پژوهش

2-   تصويب سازمان امور اداري بر اساس ضوابطي كه از طرف شوراي مركزي دانشگاهها تهيه و پيشنهاد مي شود و سپس به تاييد وزارت علوم و سازمان امور اداري و استخدامي كشور مي رسد.

3-   رسيدگي و تصويب بودجه بر اساس خط مشي هايي كه توسط شوراي مركزي دانشگاهها تهيه و پيشنهاد مي شود و سپس به تاييد وزارت علوم و سازمان برنامه و بودجه مي رسد.

4-     تصويب حسابهاي سالانه

5-     جلب و قبول كمك و هدايا افراد و بخش خصوصي اعم از داخل يا خارجي به صورت نقدي ساختماني و يا تجهيزاتي

6-    تصويب مقررات استخدامي هيات علمي و ساير مستخدمات آنها كه تابع قانون استخدام كشوري نيستند و همچنين مقررات استخدامي مربوط به معلمان و اعضاي هيات علمي غير ايراني بر اساس ضوابطي كه از طرف شوراي مركزي دانشگاهها تهيه و به تائيد وزارت علوم و سازمان امور اداري و استخدامي كشور مي رسد مقررات مربوط به پايه حقوق و حقوق بازنشستگي مستخدمين رسمي هيات علمي به پيشنهاد وزارت علوم و تائيد سازمان امور اداري و استخدامي كشور و پس از تصويب كميسيونهاي علوم و آموزش عالي و دارائي و استخدام مجلسين قابل اجراء خواهد بود.

7-   تصويب آئين نامه هاي مالي و معاملاتي بر اساس ضوابطي كه از طرف شوراي مركزي دانشگاهها تهيه و به تائيد وزارت امور اقتصادي و دارائي و سازمان برنامه و بودجه مي رسد.

8-   تصويب ميزان فوق العاده مخصوص اعضاي رسمي هيات علمي براساس ضوابطي كه از طرف شوراي مركزي دانشگاهها تهيه و به تائيد وزارت علوم و تصويب شوراي حقوق و دستمزد مي رسد.

9-   تعيين نحوه اداره امور واحدهاي توليدي دانشگاهها و موسسات آموزش عالي و موسسات پژوهشي به صورت بازرگاني يا با مشاركت موسسات ديگر بر اساس ضوابطي كه از طرف شوراي مركزي دانشگاهها و موسسات آموزش عالي تهيه و به تائيد وزارت علوم و سازمان امور اداري و استخدامي مي رسد.

 


لايحه قانوني انحلال هيات هاي امناي دانشگاهها و موسسات آموزش عالي و پژوهشي اعم از دولتي و غير دولتي و خصوصي13/12/1357    

ماده واحده: به منظور جلوگيري از توقف امور و رفع مشكلات و تسريع گردش كار كليه واحد هاي آموزش عالي و پژوهشي از تاريخ پنجم اسفند ماه 1357 كليه هياتهاي امناي كليه دانشگاهها و موسسات آموزش عالي و پژوهشي اعم از دولتي، غير دولتي و خصوصي منحل و وظايف شوراي مركزي دانشگاهها و موسسات آموزش عالي كشور و دبير كل آن تا تصويب قانون استقلال دانشگاهها و موسسات آموزش عالي و پژوهشي موقتاً به هيتي مركب از وزير علوم و فرهنگ و هنر وزراي مشاور در سازمان برنامه و طرحهاي انقلاب واگذار مي شود.

تبصره 1- حكم ماده واحد مزبور در موسسات اموزش عالي و پژوهشي كه بجاي هيات امناء مقاماتي از قبيل هيات اجرائي- هيات مديره وشورا انجام وظيفه مي نمود نيز جاري خواهد بود.

تبصره 2- وزير علوم فرهنگ و هنر مي تواند تمام يا قسمتي از اين اختيارات را به فرد يا هيات ديگري واگذار كند.

 

روزنامه رسمي شماره 10031-9/5/1358

شماره 50786                                              31/4/1358

وزارت فرهنگ و آموزش عالي

تبصره 2 اصلاحي لايحه قانوني انحلال هياتهاي امناء دانشگاهها

تبصره 2- وزير فرهنگ و آموزش عالي و وزراي مشاور در سازمان برنامه و بودجه و در طرحهاي انقلاب مي توانند تمام يا قسمتي از اين اختيارات را به فرد يا هيات ديگري واگذار كنند.

-تصويب نامه در دفتر نخست وزير است.

 

روزنامه رسمي شماره 9010177/11/1358

شماره 624- د

6/10/1358

وزارت فرهنگ و آموزش عالي

لايحه قانوني ماده واحده الحاقي به لايحه قانوني هياتهاي امناي كليه دانشگاهها و موسسات آموزش عالي اعم از دولتي و غير دولتي و خصوصي مصوب 13/12/1357 و تبصره 2 اصلاحي قانوني انحلال هياتهاي امناء دانشگاهها كه در جلسه مورخ 16/9/1358 به تصويب شوراي انقلاب جمهوري اسلامي ايران رسيده است به پيوست ابلاغ مي گردد.

لايحه قانوني ماده واحده الحاقي به لايحه قانوني انحلال هياتهاي امناي كليه دانشگاهها و موسسات آمورش عالي اعم از دولتي و غير دولتي و خصوصي مصوب 13/12/1357 و تبصره 2 اصلاحي لايحه قانوني انحلال هياتهاي امناء دانشگاهها مصوب 17/3/1358

مصوب واحده- وظائف هيئت سه نفري جانشين هيئت هاي امناء مندرج در لايحه قانوني انحلال هيئتهاي امناي كليه دانشگاهها و موسسات آموزش عالي و پژوهشي اعم از دولتي و غير دولتي و خصوصي مصوب 13/12/1357 و تبصره 2 اصلاحي لايحه قانوني و انحلال هيئتهاي امناء دانشگاهها مصوب 17/3/58 به هيئتي مركب از جناب آقاي دكتر سحافي وزير مشاور و سرپرست سازمان برنامه و بودجه و وزير فرهنگ و آموزش عالي يا نمايندگان تام الاختيار آنان واگذار مي گردد.

شوراي انقلاب جمهوري اسلامي ايران

 

روزنامه رسمي شماره 4010704/9/360

شماره 86042

24/8/1360

وزارت فرهنگ و آموزش عالي

باستناد تبصره 1 قانون تعيين مهلت قانوني حهت اجراي اصل يكصدو بيست و سوم قانون اساسي، قانون اجازه به هيات سه نفري جانشين هيات امناء كه در جلسه مورخ 23/7/1360 مجلس شوراي اسلامي به تصويب رسيد و مورد تائيد شوراي نگهبان قرار گرفته و طي نامه شماره 1266/ ق مورخ 4/5/1360 مجلس شوراي اسلامي به نخست وزيري و اصل گرديده است براي اجرا به پيوست ابلاغ مي گردد.

نخست وزير- محمد رضا مهدوي كني


لايحه راجع به اجازه به هيات سه نفري جانشين هياتهاي امناء    

ماده واحده- به هيئت سه نفري جانشين هياتهاي امناء اجازه داده مي شود نسبت به عملكرد بودجه سال 1357 و اصلاح بودجه سال مزبور و همچنين در آمدهاي اختصاصي سال 1358 دانشگاهها و موسسات آموزش عالي به موقع به تائيد هيات امناء مربوطه نرسيده است اقدام نمايند.

قانون فوق مشتمل بر ماده واحده در جلسه روز پنجشنبه بيست و سوم مهر ماه يكهزار و سيصد و شصت مجلس شوراي اسلامي تصويب و به تائيد شوراي نگهبان رسيد.

رئيس مجلس شوراي اسلامي- اكبر هاشمي رفسنجاني


پاره اي تصميمات در رابطه با هيات امناء دانشگاهها    

(مصوب يكصد و پنجاه و نهمين جلسه مورخ 18/5/67 شورايعالي انقلاب فرهنگي)

 پيرو طرح و بررسي نامه آقاي دكتر صدر نژاد رئيس دانشگاه تربيت مدرس (شماره 35و36 / 33 مورخ 20/4/67 ) كه طي آن از رئيس محترم شوراي عالي انقلاب فرهنگي تقاضا كرده بودند مطابق در خواست هيات امناء اين دانشگاه اختيار تعيين ميزان حق التدريس استاداني كه با دانشگاه تربيت مدرس همكاري مي كنند به هيات امناء همين دانشگاه تفويض گردد مراتب ذيل تصويب گرديد.

1-   كليه اختيارات مالي هيات امناء سابق دانشگاهها ( هيات سه نفرهاي كه جانشين هياتهاي امناء اسبق دانشگاهها است) به هيات امناء كنوني دانشگاه تربيت مدرس تفويض گردد.

2-   نظر به اينكه دانشگاه ها به طور كلي بايد از اختيارات بيشتري كه حق آنهاست برخوردار باشند لذا بايد براي هر يك هيات امناء شايسته اي تعيين گردد تا در مورد مسائل كلي مالي و استخدامي و اداري آن دانشگاه تصميم گيرد و بالنتيجه شورايعالي نيز اختيارات لازم را به اين گونه هيات ها        نمايد علي هذا شورايعالي تصويب نمود كه در وزارتخانه فرهنگ و آموزش عالي و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي قبلاً در اين باره مطالعه كنند و ظرف يكماه طرحي براي اجراي اين موضوع تهيه و به شورايعالي تقديم نمايند.


اصلاح و تكميل قانون تشكيل هيات هاي امناء دانشگاهها در رابطه با تركيب هياتهاي مذكور    
 مصوب دويست و سي و نهمين جلسه مورخ 30/11/69 شورايعالي انقلاب فرهنگي )

ماده (2) و تبصره ماده 6 قانون تشكيل هياتهاي امناء دانشگاهها و موسسات پژوهشي ( موضوع مصوبه شماره 386/ د ش مورخ 29/1/68 شورايعالي انقلاب فرهنگي)به شرح زير اصلاح و تكميل مي گردد.

الف: ماده 2- ( اصلاحي ) اعضاي بند ( ج) به پيشنهاد وزير مربوط و بنا به تصميم رئيس شورايعالي انقلاب فرهنگي به جلسه شورايعالي جهت بررسي و تصميم گيري مشورتي معرفي شده و رياست جمهوري بر مبناي نتيجه حاصل از شورا احكام مربوط را براي 4 سال عضويت در هيئتهاي مذكور امضاء مي نمايد. اعضاي مذكور در يك زمان حداكثر مي تواند عضويت در دو هيات امناء را دارا باشند و انتخاب مجدد ايشان بلامانع است.

تبصره (الحاقي) رئيس شورايعالي به منظور تسريع دو پيشرفت كار مي تواند بنا به تشخيص خود چند نفر را بجاي شورايعالي مامور انجام بررسي و تصميم گيري مشورتي بنمايد.

ب: تبصره ماده 6- (اصلاحي)- دراين گونه موسسات انتصاب ساير اعضاي بند (ج) ماده (1) به پيشنهاد وزير يا مسئول سازمان مربوطه مطابق روش ماده 2 (اصلاحي) و تبصره الحاقي به ماده مذكور انجام مي گردد.


قانون تشكيل هيات هاي امناء دانشگاهها و موسسات آموزش عالي و پژوهشي(مصوب جلسات 181 و 183 مورخ 9و23/12/67 شورايعالي انقلاب فرهنگي)    

ماده 1- هريك از وزارتخانه هاي فرهنگ و آموزش عالي و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي براي دانشگاهها و موسسات آموزش عالي و موسسات پژوهشي وابسته به خود كه دراين "موسسه" ناميده مي شود هيات امنائي با تركيب ذيل تشكيل خواهند داد.

الف- وزير

ب- رئيس موسسه

ج- 4تا 6 تن از شخصيتهاي علمي و فرهنگي و يا اجتماعي محلي و كشوري كه نقش موثري در توسعه و پيشرفت موسسه مربوط داشته باشند

د- وزير و يا نماينده وزير برنامه و بودجه

تبصره- حداقل دو تن از شخصيتهاي بند "ج" بايد از اعضاي هيات علمي دانشگاهها باشند.

ماده 2- اعضاي بند "ج" به پيشنهاد وزير و با تائيد و حكم رياست جمهوري براي مدت 4 سال منصوب مي شوند و در يك زمان حداكثر مي توانند عضو دو هيات امناء باشند و انتخاب مجدد آن بلامانع است.

ماده 3- رياست هيات امناء موسسه بر حسب مورد به عهده وزير فرهنگ و آموزش عالي يا بهداشت، درمان و آموزش پزشكي خواهد بود.

ماده 4- دبير هيات امناء رئيس موسسه مربوط خواهد بود.

ماده 5- وزارتخانه هاي فرهنگ و آموزش عالي و بهداشت، درمان و آموزش پرشكي مي توانند در صورت اقتضاء دو يا چند موسسه مربوط به خود را زير نظر يك هيات امناء قرار دهند. در چنين مواردي كليه روساي دانشگاهها عضو هيات امناء مي باشند و دبير اين هيات را نيز وزير از ميان از روساي انتخاب خواهند كرد.

ماده 6- در موسسات آموزش عالي و موسسات پژوهشي وابسته به وزارتخانه ها يا سازمانهاي ديگر كه مجوز تاسيس آنها را از طريق وزارتخانه هاي فرهنگ و آموزش عالي يا بهداشت، درمان و آموزش پزشكي صادر شده است وزير يا مسئول سازمان مربوط به جاي يكي از اعضاي بند "ج" ماده1 عضويت و رياست هيات امناء را عهده دار خواهد بود.

تبصره- در اينگونه موسسات ساير اعضاي بند "ج" ماده1 اين قانون به پيشنهاد وزير يا مسئول سازمان مربوط و حسب مورد با تاييد و حكم وزير فرهنگ و آموزش عالي و يا وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي منصوب مي شوند.

ماده7- وظايف و اختيارات هيات امناء:

الف- تصويب آيين نامه داخلي

ب- تصويب سازمان اداري موسسه بر اساس ضوابطي كه به پيشنهاد وزارتخانه هاي مربوط با هماهنگي سازمان امور اداري و استخدامي به تصويب شوراي عالي انقلاب فرهنگي خواهد رسيد.

ج- بررسي و تصويب بودجه موسسه كه از طرف رئيس موسسه پيشنهاد مي شود

د- تصويب بودجه تفضيلي موسسه

ه- تصويب حسابها و ترازنامه سالانه موسسه

و- تصويب نحوه وصول درآمدهاي اختصاصي و مصرف آن

ز- تعيين حسابرس و خزانه دار براي موسسه

ح- كوشش براي جلب كمكهاي بخش خصوصي و عوائد محلي اعم ازنقدي، تجهيزاتي ساختماني با رعايت ضوابط مصوب شوراي عالي انقلاب فرهنگي   

ط- تصويب آيين نامه هاي مالي و معاملاتي كه بر حسب مورد پس از تاييد وزارتخانه مربوط قابل اجرا مي باشد.

ي- پيشنهاد فوق العاده هاي اعضاء هيات علمي و غير هيات علمي (كارشناسان و تكنسين ها) كه بر حسب مورد پس از تاييد وزارتخانه هاي فرهنگ و آموزش عالي ويا بهداشت، درمان و آموزش پزشكي قابل اجرا مي باشد. 

ك- تعيين نحوه اداره واحدهاي توليدي، خدماتي، كارگاهي و بهداشت و درماني موسسه چهار چوب ضوابطي كه به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد.

ل- تعيين ميزان پرداخت حق التحقيق، حق التدريس، حق الزحمه، حق التاليف و نظاير آن

م- بررسي گزارش موسسه كه از طرف رئيس موسسه ارائه مي شود.

ن- تصويب مقررات استخدامي اعضاي هيات علمي موسسه كه به منظور هماهنگي پس از تاييد وزارتخانه مربوط قابل اجرا خواهد بود.

ماده8- اعتبارات هر يك از موسسات صرفاً در غالب برنامه و به صورت كمك بودجه سالانه كل كشور منظور و تصويب مي شود و تخصيص اعتبار حداقل هر3 ماه بماخذ سه دوازدهم بودجه مصوب از طريق دستگاههاي اجرائي كلاً در اختيار هر يك از موسسات قرار خواهد گرفت

    ماده9- امور مالي و معاملاتي موسسات جز در مورد ذيحسابي موضوع ماده31 قانون محاسبات عمومي، مشمول ساير مقررات قانون مزبور و آيين نامه معاملات دولتي و ساير قوانين مربوط به موسسات دولتي نخواهد بود.

ماده10- رسيدگي به حسابهاي سالانه موسسه بر اساس آئين نامه اي خواهد بود كه بر حسب مورد بوسيله وزارتين فرهنگ و آموزش عالي و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تهيه و به تائيد وزارت امور اقتصادي و دارائي مي رسد.

ماده11- مادام كه هياتهاي امناي دانشگاهها و موسسات آموزش عالي و موسسات پژوهشي بر اساس اين قانون تشكيل نشده و آئين نامه هاي اجرايي مورد نياز به تصويب نرسيده است، طبق مقررات سابق عمل خواهد شد.

  


تشكيل موقت دو هيات امناء مجزي براي دانشگاه هاي وابسته به وزارت فرهنگ و آموزش عالي و وزارت بهداشت،درمان و آموزش پزشكي مصوب دويست و سي و نهمين جلسه مورخ 30/11/69 شورايعالي انقلاب فرهنگي    
نظر به اينكه از ابتداي سال 1370 مقرراست كه كارهاي مالي دانشگاهها توسط هيات هاي  امناء بررسي و تائيد گردد، لذا تصويب گرديد كه موقتاً براي دانشگاههاي هر يك از دو وزارتخانه فرهنگ و آموزش عالي و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي يك هيات امناء مجزا تعيين شود و كار با اين دو هيات امناء شروع گرديده و بعداً براي دانشگاههاي واجد شرايط به تدريج و در فرصت مناسب جهت تعيين افراد هيات امناء مربوط اقدام شود.

 دستورالعمل نحوه بررسي و اعلام نظر در مورد صورتجلسات هياتهاي امناء و كميسيونهاي خاص هيات امناي دانشگاهها و موسسات آموزشي و پژوهشي و ابلاغ مصوبات مورخ 4/10/70

 

1-     دبير هيات امناي هر منطقه مصوبات هيات امناي مربوط را جهت هماهنگي و ابلاغ براي وزير فرهنگ و آموزش عالي ارسال ميدارد.

1-1-     مصوبات كميسيونهاي خاص حسب مورد پس از امضاي رئيس كميسيون خاص و دبير هيات امناء براي تائيد و ابلاغ مقام وزارت ارسال ميشود و با دستور كار هيئت امناء قرار مي گيرد.

2-         آن دسته از مصوبات كه نياز به بررسي و هماهنگي نداشته باشد مستقيماً از طرف مقام وزارت به دانشگاه ابلاغ مي شود.

ساير مصوبات كه نياز به بررسي و هماهنگي و مطابقت با مقررات دارد از طرف مقام وزارت به شوراي هماهنگي ارجاع ميشود.

3- موارد ارجاعي به شوراي هماهنگي حسب مورد متناسب با موضوع در كميته هاي تخصصي اداري و مالي، بودجه و تشكيلات و حقوقي و يا درجلسات مشترك كميته هاي مذكور مطرح و بررسي شده و نظر به كارشناسي كميته ها براي رئيس شوراي هماهنگي ارسال خواهد شد.